Kısa cevap rahatlatıcıdır: kira sözleşmesinin kimin üzerine olduğu bir şart değildir; vatandaşlık başvurusunda ikamet ispatı sözleşmenin tarafı olmakla değil, Almanya’da yasal ve fiilen yaşadığınızı gösteren kayıtlarla yapılır.

Bu karışıklığın sebebi, iki farklı sürecin birbirine benzetilmesidir. Aile birleşimi başvurularında yeterli konut aranır ve orada konutun büyüklüğü ile kullanım hakkı gerçekten önem taşır. Vatandaşlığa alınmada ise böyle bir konut şartı yoktur; aranan şey ikametin kendisidir. Sürecin bu yönü için “Almanya’da Vatandaşlık Başvurumda Sözleşmeli Ordu Mensubu Olarak Çalıştım, Bu Durum Avantaj Sağlar mı?” başlıklı yazımızda ayrıntılı bir çerçeve sunduk.

Vatandaşlık başvurusunda ikamet ispatı nasıl yapılır?

Temel belge nüfus dairesinden alınan ikamet kaydıdır. Genişletilmiş kayıt, hangi tarihte hangi adreste kayıtlı olduğunuzu geçmişe dönük olarak gösterir ve beş yıllık sürenin hesabında ilk başvurulan belgedir. Bu belge, kira sözleşmesinin kimin üzerine olduğuna bakmaz. Bu ayrımın ayrıntılarını “Almanya’da İmzaladığım Bir Hizmet Sözleşmesinde ‘Yazılı Şekil Şartı’ (Schriftformklausel) Var, Sözlü Olarak Üzerinde Anlaştığımız Bir Değişiklik Bu Şekil Şartı Nedeniyle Geçersiz mi Sayılır?” başlıklı çalışmamızda ele aldık.

İkinci grup belge oturum geçmişidir: oturum kartlarınız, uzatma başvurularınız ve varsa geçici belgeleriniz. Bunlar ikametin yalnızca fiilî değil aynı zamanda yasal olduğunu gösterir. Yasal olmayan ya da yalnızca tolere edilen dönemler beş yıllık sürenin hesabına girmez.

Üçüncü grup destekleyici kayıtlardır: sağlık sigortası kayıtları, işveren belgeleri, vergi kayıtları, çocuklarınızın okul kayıtları ve banka hesap hareketleri. Bu belgeler tek başına yeterli olmaz, ama adres kaydında bir boşluk ya da tutarsızlık varsa boşluğu kapatan asıl kanıt bunlardır.

Kira Sözleşmesi Eşinizin Üzerineyse Ne İstenir?

İdare, adreste fiilen yaşadığınızı görmek ister ve bunun için genellikle basit bir belge yeterlidir: konutu sağlayan kişinin ya da asıl kiracının, sizin o adreste oturduğunuzu bildiren yazısı. Eşiniz asıl kiracıysa bu yazıyı eşiniz verebilir; ev sahibinin ayrıca onayı çoğu zaman aranmaz.

İkinci olarak evlilik ve aile durumu belgeleri istenebilir. Evlilik cüzdanı ya da uluslararası formatta evlenme kaydı, aile birliğini ve ortak konutu birlikte gösterir. Türkiye’de yapılmış bir evliliğin Almanya’da kayda geçmiş olması bu aşamada işi kolaylaştırır; kayıt eksikse önce o tamamlanmalıdır.

Üçüncü olarak ortak yaşamı gösteren gündelik kayıtlar işe yarar: aynı adrese gelen faturalar, sigorta yazışmaları, banka ekstreleri. İdare bunları rutin olarak istemez; ancak adres kaydınızda bir kopukluk varsa ya da eşinizle farklı adreslerde kayıtlıysanız bu belgeler dosyayı kurtaran unsur olur.

Asıl Risk: Yanlış Adreste Kayıtlı Olmak

Almanya’da fiilen yaşadığınız adreste kayıtlı olmak yasal bir zorunluluktur. Vergi ya da başka bir sebeple akrabanın adresinde kayıtlı görünmek, düzene aykırılık oluşturur ve idari para cezası gerektirebilir. Vatandaşlık dosyasında ise etkisi daha ağırdır: beyanın doğruluğu sorgulanır. Konuyla doğrudan bağlantılı olarak “Almanya’da Vatandaşlık Başvurusunda Eşimin Vatandaşlığı Benim Başvurumu Etkiler mi?” başlıklı yazımıza da bakabilirsiniz.

Bu risk, kira sözleşmesinin eşin üzerine olmasından çok daha önemlidir ve ne yazık ki çok daha yaygındır. Ev sahibinin kayıt için onay vermek istememesi durumunda çözüm, kaydı yaptırmamak değil; asıl kiracı üzerinden gerekli bildirimin yapılmasını sağlamaktır.

Eşlerin farklı adreslerde kayıtlı olması da açıklama gerektirir. İş sebebiyle iki konut kullanılıyorsa bu meşrudur ve belgelenebilir; ancak açıklanmadığında idare bunu ayrı yaşama olarak okuyabilir ve aile birliğine dayanan başka haklar bakımından da sonuç doğurabilir.

Geçim Şartı Bakımından Eşin Geliri Sayılır mı?

Vatandaşlığa alınmada aranan asıl maddi şart, geçimin sosyal yardıma başvurulmadan sağlanmasıdır. Bu değerlendirme hane üzerinden yapılır: eşin geliri de dikkate alınır ve ailenin toplam durumu ölçülür. Yani kira sözleşmesi gibi, gelirin kimin adına olduğu da tek başına belirleyici değildir.

Buna karşılık hanede alınan bir sosyal yardım, kimin adına alındığından bağımsız olarak başvuruyu etkileyebilir. Bu yüzden başvuru zamanlaması, yalnızca kendi gelirinize göre değil hane hâlinin durumuna göre planlanmalıdır. Birkaç aylık bir bekleyiş, çoğu dosyada red ile kabul arasındaki farkı yaratır.

Bu Durumda Hangi Adımları Atmalısınız?

• Genişletilmiş ikamet kaydınızı çıkarın: beş yıllık sürenin hesabı ilk olarak bu belgeden yapılır.
• Eşinizden oturduğunuza dair yazılı bir bildirim alın: asıl kiracının yazısı çoğu dosyada yeterlidir.
• Oturum belgelerinizin tamamını tarih sırasına dizin: ikametin yasal olduğunu gösteren asıl kayıt bunlardır.
• Fiilen yaşadığınız adreste kayıtlı olduğunuzdan emin olun: yanlış adres kaydı, kira sözleşmesinden çok daha ciddi bir sorundur.
• Hane hâlinin gelir durumunu birlikte değerlendirin: geçim şartı hane üzerinden ölçülür, yalnızca başvurucu üzerinden değil.

Sık Yapılan Hatalar

• Konut şartı olduğunu sanıp gereksiz belge toplamak: yeterli konut şartı aile birleşiminde vardır, vatandaşlıkta yoktur.
• Kira sözleşmesini kendi üzerine almaya çalışmak: sözleşmenin tarafı olmak bir şart değildir; gereksiz risk yaratır.
• Akraba adresinde kayıtlı görünmek: düzene aykırılık oluşturur ve beyanın doğruluğunu tartışmalı hâle getirir.
• Eşlerin farklı adres kaydını açıklamamak: açıklanmayan durum, ayrı yaşama olarak okunabilir.

Parlar Partner Avukatlık Bürosu Olarak Yanınızdayız

Almanya ve Türkiye arasında yaşanan vatandaşlık başvuru süreçleri, ikamet ispatı ve gerekli belgeler uyuşmazlıkları meselelerinde, iki ülkenin hukuk sistemini de bilen bir ekiple çalışmak sürecin sonucunu doğrudan etkiler. Gelsenkirchen merkezli büromuz; Essen, Oberhausen, Bochum, Recklinghausen, Herne, Herten, Gladbeck, Bottrop, Hattingen, Marl ve Castrop-Rauxel başta olmak üzere bölgede yaşayan vatandaşlarımıza Türkçe ve Almanca dillerinde hukuki destek sunmaktadır. Yaşadığınız sorunu bize anlatın, birlikte en doğru adımı belirleyelim.

Türkiye’deki Kayıtlar da Kontrol Edilmeli

Vatandaşlık dosyası hazırlanırken Türkiye tarafındaki kayıtlar çoğu zaman ihmal edilir. Oysa evlilik, boşanma ve çocuk kayıtları iki ülkede birbiriyle uyumlu olmalıdır. Türkiye’de yapılmış bir boşanmanın Almanya’daki kayıtlara yansımaması, medeni hâl beyanında tutarsızlık doğurur.

Bu noktada bilinmesi gereken önemli bir kolaylık vardır: eşlerin ikisi de o tarihte Türk vatandaşıysa, Türkiye’de verilen boşanma kararı Almanya’da ayrı bir tanıma kararı gerekmeksizin kabul edilir. Pek çok çift, gerek olmadığı hâlde aylar süren bir tanıma sürecine girmektedir. Buna karşılık eşlerden biri o tarihte Alman vatandaşıysa tanıma işlemi gerekir; ayrımı baştan netleştirmek gereksiz zaman kaybını önler.

Şimdi Yapmanız Gerekenler

1. Nüfus dairesinden genişletilmiş ikamet kaydınızı alın.
2. Oturum belgelerinizle beş yıllık yasal ikametinizi doğrulayın.
3. Eşinizden ya da asıl kiracıdan oturduğunuza dair yazılı bildirim alın.
4. Adres kaydınızın fiilen yaşadığınız yerle uyumlu olduğunu kontrol edin.
5. Türkiye’deki medeni hâl kayıtlarının Almanya kayıtlarıyla uyumunu sağlayın.

Sık sorulan sorular

Kira sözleşmesi eşimin üzerine, başvurum reddedilir mi?

Hayır. Sözleşmenin tarafı olmak bir şart değildir. Aranan şey Almanya’da yasal ve fiilen yaşadığınızın kayıtlarla gösterilmesidir.

Vatandaşlıkta konut şartı var mı?

Yoktur. Yeterli konut şartı aile birleşimi başvurularında aranır; vatandaşlığa alınmada böyle bir şart bulunmaz.

Hangi belgeyle ikametimi ispatlarım?

Genişletilmiş ikamet kaydı temel belgedir. Oturum kartlarınız, sigorta, işveren ve okul kayıtları destekleyici olarak kullanılır.

Eşimin geliri geçim şartında sayılır mı?

Evet. Geçim şartı hane üzerinden değerlendirilir. Buna karşılık hanede alınan bir sosyal yardım, kimin adına alındığından bağımsız olarak başvuruyu etkileyebilir.

Türkiye’de boşandım, Almanya’da tanıtmam gerekir mi?

Eşlerin ikisi de o tarihte Türk vatandaşıysa karar Almanya’da ayrı bir tanıma kararı gerekmeksizin kabul edilir. Eşlerden biri Alman vatandaşıysa tanıma işlemi gerekir.