Hasta dosyalarında belirleyici olan öfke değil ispat yükünün nerede durduğudur; bu yüzden yanlış teşhis nasıl kanıtlanır sorusunun cevabı, olayın tıbbi ayrıntısından önce hukuki sınıflandırmasına bağlıdır.
Alman hukuku kural olarak hastadan üç şeyi ispat etmesini bekler: hatanın varlığı, zararın varlığı ve ikisi arasındaki nedensellik. Ancak bu kural mutlak değildir. Kanun, belirli hâllerde ispat yükünü hastanın üzerinden alıp hekim ya da hastane tarafına geçirir; dosyanın kaderi çoğu zaman bu geçişin sağlanıp sağlanamadığında belirlenir.
Behandlungsfehler Nedir, Yanlış Teşhis Nasıl Kanıtlanır?
Tedavi hatası, tıbbın o an geçerli standardından sapmadır. Ölçüt sonucun kötü olması değildir; kötü sonuç, hatasız bir tedavide de ortaya çıkabilir. Bu yüzden dosyanın merkezinde şu soru durur: aynı durumdaki özenli bir hekim ne yapardı ve buradaki davranış ondan sapıyor mu?
Alman mahkemeleri teşhis konusunda ince ama çok önemli bir ayrım yapar. Bulgular doğru toplanmış ama yorumlanmasında yanılınmışsa, buna teşhis yanılgısı denir ve mahkemeler bu hâlde hekime geniş bir değerlendirme alanı tanır; sorumluluk ancak yanılgı açıkça savunulamaz olduğunda doğar. Buna karşılık gerekli tetkik hiç yapılmamışsa, yani bulgu toplanmamışsa, ölçü çok daha katıdır.
Bu ikinci hâl hasta için genellikle daha elverişlidir. Yapılması gereken tetkik yapılmamış ve yapılsaydı yüksek olasılıkla yönlendirici bir sonuç verecek idiyse, nedensellik konusundaki ispat yükü karşı tarafa geçebilir. Yani “doktor yanlış düşündü” demek yerine “şu tetkik yapılmalıydı, yapılmadı” diyebilmek dosyanın gücünü doğrudan değiştirir.
İspat Yükünü Tersine Çeviren Hâller
Kanun birkaç durumda hastanın yükünü hafifletir. Ağır tedavi hatası bunların en bilinenidir: hata, o alanda hiçbir hekimin yapmaması gereken türdense, zararın o hatadan doğduğu karinesi işler ve aksini ispat karşı tarafa düşer. Bu nitelendirme bilirkişi raporuyla yapılır, taraf beyanıyla değil.
İkinci grup belgelemedir. Tıbbi kayıt tutmak bir yükümlülüktür; yapılması gereken ve kaydedilmesi beklenen bir işlem dosyada görünmüyorsa, o işlemin yapılmadığı kabul edilir. Bu yüzden hasta dosyasının eksiksiz istenmesi, davanın ilk ve en ucuz adımıdır.
Üçüncü grup aydınlatmadır. Hastanın rızası, ancak yeterli bilgilendirmeye dayanıyorsa geçerlidir. Riskler, alternatifler ve tedavisiz kalmanın sonuçları anlaşılır biçimde anlatılmamışsa, işlem teknik olarak kusursuz yapılmış olsa bile sorumluluk doğabilir. Burada bilgilendirmenin yapıldığını ispat yükü hekim tarafındadır.
Ücretsiz Yollar: Sigorta Bilirkişisi ve Uzlaşma Kurulu
Dava açmadan önce iki ücretsiz yol vardır. Birincisi yasal sağlık sigortanız üzerinden tıbbi hizmetten bilirkişi raporu istemektir; sigortalılar bu desteği talep edebilir ve rapor dosyanın yönünü erken gösterir. İkincisi tabip odalarının bünyesindeki bilirkişi ve uzlaşma kurullarıdır.
Bu yolların avantajı maliyetsiz olmaları ve süreci somutlaştırmalarıdır; dezavantajı, kararlarının bağlayıcı olmamasıdır. Yine de olumlu bir rapor, karşı tarafın sigortasıyla yapılacak görüşmede en güçlü kozdur. Olumsuz bir rapor ise gereksiz bir davadan sizi korur.
Zamanaşımı bu arada işlemeye devam eder. Kural olarak süre, zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz yılın sonundan itibaren işler; bu yüzden “önce kurul sonuçlansın” diye beklemek tek başına güvenli değildir. Sürenin durdurulması için ayrıca adım atmak gerekebilir.
Talep Edebileceğiniz Zarar Kalemleri Nelerdir?
Sorumluluk kurulduğunda talep tek bir kalemden ibaret değildir. Manevi tazminat, ağrının şiddeti, tedavi süresi ve kalıcı etki üzerinden değerlendirilir. Bunun yanında tedavi giderleri, ek bakım ihtiyacı, çalışamadığınız dönemdeki gelir kaybı ve ev işlerini yapamamaktan doğan zarar ayrı kalemler olarak istenir.
Bu kalemlerin çoğu belgeye bağlıdır ve belgeler zaman içinde toplanır: reçeteler, ulaşım masrafları, işverenden alınacak gelir kaybı yazısı, fizik tedavi kayıtları. Kalıcı bir zarar söz konusuysa, tablonun netleşmesini beklemek gerekebilir; erken yapılan bir sulh, sonradan ortaya çıkan zararı kapsamayabilir.
Ödemeyi çoğu zaman hekimin ya da hastanenin mesleki sorumluluk sigortası yapar. Bu, muhatabın sigorta şirketi olduğu ve ilk cevabın genellikle ret olduğu anlamına gelir. Ret yazısının gerekçesi dosyanın hangi noktada zayıf görüldüğünü söyler; o gerekçeyi okumadan yeni bir belge toplamak, çoğu zaman gereksiz bir emek olur.
Bu Durumda Hangi Adımları Atmalısınız?
- Hasta dosyanızın tamamını yazılı olarak isteyin: kayıt eksikliği başlı başına lehe bir karine doğurabilir.
- Şikâyetlerinizi tarih sırasıyla yazın: hangi tarihte ne söylediğiniz, tetkik yapılmadığını göstermenin yoludur.
- Tetkik yapılıp yapılmadığını ayrıca sorgulayın: yapılmayan tetkik, yanlış yorumlanan tetkikten daha güçlü bir dayanaktır.
- Sağlık sigortanızdan bilirkişi desteği talep edin: sigortalılar için ücretsizdir ve dosyanın yönünü erken gösterir.
- Zamanaşımı süresini takvime işleyin: kurul süreci devam ederken de süre işlemeye devam eder.
Sık Yapılan Hatalar
- Kötü sonucu tek başına hata saymak: ölçüt sonuç değil, tıbbi standarttan sapmadır.
- Dosyayı istemeden dava düşünmek: kayıtlar olmadan bilirkişi değerlendirmesi yapılamaz.
- Aydınlatma eksikliğini gündeme getirmemek: işlem kusursuz olsa bile rıza geçersizse sorumluluk doğabilir.
- Kurul kararını beklerken süreyi unutmak: zamanaşımı, ücretsiz yollar sürerken de işler.
Parlar Partner Avukatlık Bürosu Olarak Yanınızdayız
Almanya ve Türkiye arasında yaşanan tıbbi hata ve hasta hakları meselelerinde, iki ülkenin hukuk sistemini de bilen bir ekiple çalışmak sürecin sonucunu doğrudan etkiler. Gelsenkirchen merkezli büromuz; Essen, Oberhausen, Bochum, Recklinghausen, Herne, Herten, Gladbeck, Bottrop, Hattingen, Marl ve Castrop-Rauxel başta olmak üzere bölgede yaşayan vatandaşlarımıza Türkçe ve Almanca dillerinde hukuki destek sunmaktadır. Yaşadığınız sorunu bize anlatın, birlikte en doğru adımı belirleyelim.
Tedavi Türkiye’de Yapıldıysa Ne Olur?
Almanya’da yaşayıp tatilde ya da özel olarak Türkiye’de tedavi gören okurlar için tablo değişir. Hekimin sorumluluğu kural olarak tedavinin yapıldığı ülkenin hukukuna göre değerlendirilir; yani Türkiye’de yapılan bir işlem için Türk hukuku ve Türk mahkemeleri gündeme gelir.
Bu, hakkınızı Almanya’dan takip edemeyeceğiniz anlamına gelmez. Türkiye’deki dava ve bilirkişi süreci, düzenlenecek bir vekâletname ile Almanya’dan yürütülebilir. Önemli olan, hasta dosyasının ve epikrizin daha ülkeden ayrılmadan eksiksiz alınmasıdır; sonradan yurt dışından belge toplamak en çok zaman kaybettiren aşamadır.
Şimdi Yapmanız Gerekenler
- Hasta dosyanızın tam bir kopyasını yazılı talep edin.
- Şikâyet, muayene ve tetkik tarihlerini kronolojik bir listeye dökün.
- Yapılmayan tetkikleri ve neden yapılmadığını ayrıca not edin.
- Sağlık sigortanız üzerinden ücretsiz bilirkişi değerlendirmesi isteyin.
- Zamanaşımı süresi dolmadan hukuki görüş alın ve gerekiyorsa süreyi durdurun.
Sık sorulan sorular
Kötü sonuç çıkması hata sayılır mı?
Hayır. Ölçüt sonucun kötü olması değil, tedavinin tıbbın geçerli standardından sapmasıdır. Kötü sonuç hatasız tedavide de olabilir.
Hasta dosyamı vermek zorundalar mı?
Evet. Hastanın dosyasını inceleme ve kopya alma hakkı vardır. Kopya masrafı istenebilir; talebi yazılı yapmanız önemlidir.
Teşhis yanılgısı ile tetkik yapılmaması arasındaki fark nedir?
Yanılgıda hekime geniş bir değerlendirme alanı tanınır. Gerekli tetkikin hiç yapılmamış olması ise çok daha katı değerlendirilir ve ispat yükünü karşı tarafa geçirebilir.
Dava açmadan ne yapabilirim?
Sağlık sigortanız üzerinden bilirkişi raporu isteyebilir, tabip odasının uzlaşma kuruluna başvurabilirsiniz. İkisi de ücretsizdir, ama kararları bağlayıcı değildir.
Ne kadar sürem var?
Kural olarak süre, zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz yılın sonundan işlemeye başlar. Ücretsiz yollar sürerken de işlediği için süreyi ayrıca takip etmelisiniz.
