Karma bir çalışma geçmişinde belirleyici olan çalışmanın kendisi değil prim ödemesidir: Almanya’da işçi ve serbest meslek süreleri emeklilik hesabına ancak o dönemde gerçekten prim yatırılmışsa girer ve bu iki çalışma biçiminde kural birbirinden tümüyle farklıdır.

İşçi olarak çalışılan her ay zorunlu olarak sigortalıdır; prim işveren ve çalışan tarafından birlikte ödenir ve dönem kendiliğinden kayda geçer. Serbest çalışmada ise kural terstir: kanunda sayılan belirli meslekler dışında zorunlu sigortalılık yoktur. Prim ödenmediyse o yıllar, ne kadar yoğun çalışılmış olursa olsun, emeklilik hesabında görünmez.

Almanya’da işçi ve serbest meslek süreleri nasıl sayılır?

İşçilik dönemleri en sorunsuz gruptur. Her ay için ödenen prim bir puana dönüşür ve bu puanlar aylığın tutarını belirler. İşsizlik, hastalık, doğum ve çocuk yetiştirme gibi dönemler de belirli şartlarla hesaba girer; bunlar prim ödenmemiş olsa bile kayıtta yer alabilen dönemlerdir.

Serbest çalışmada üç ihtimal vardır. Birincisi, kanunda sayılan belirli serbest meslek gruplarında zorunlu sigortalılık bulunmasıdır; bu gruplarda prim ödenmiş ve dönem sayılmıştır. İkincisi, başvuru üzerine zorunlu sigortalılığa girilmesidir; bu başvurunun serbest çalışmanın başlangıcından itibaren belirli bir süre içinde yapılması gerekir.

Üçüncüsü isteğe bağlı prim ödemesidir. Hiçbir zorunluluk bulunmasa bile kişi kendi iradesiyle prim yatırabilir ve o dönemleri kayda geçirebilir. Bu üç ihtimalin hiçbiri gerçekleşmemişse serbest çalışma yılları emeklilik hesabında boşluk olarak durur. En sık karşılaşılan tablo da budur.

Türkiye’deki Emeklilikte Bu Süreler Ne Olur?

Burada iki ayrı mekanizma vardır ve birbirine karıştırılmaları en büyük hata kaynağıdır. Birincisi iki ülke arasındaki sosyal güvenlik sözleşmesine dayanan süre birleştirmedir: aylığa hak kazanmak için aranan asgari süre hesaplanırken iki ülkedeki süreler birlikte dikkate alınır, ancak her ülke yalnızca kendi sürelerinin karşılığını öder.

İkincisi yurt dışı borçlanmasıdır: yurt dışında geçen ve belgelenebilen sigortalılık süreleri, bedeli ödenerek Türk sigortalılığına dönüştürülür. Bu, birleştirmeden farklı bir işlemdir; sonucunda Türkiye’den bağlanacak aylık artar. Ancak borçlanmanın kendi şartları, ödeme usulü ve aylığın kesilmesine ilişkin kuralları vardır.

Kritik nokta belgelendirmedir. Borçlanma için yurt dışındaki sigortalılık sürelerini gösteren resmî bir hizmet belgesi gerekir. İşçilik dönemleri için bu belge kolayca alınır. Prim ödenmemiş serbest çalışma dönemleri ise hiçbir sigortalılık kaydı doğurmadığı için belgelenemez ve borçlanılamaz; işte “eksiksiz sayılır mı” sorusunun asıl cevabı buradadır.

Boşlukları Kapatmanın Yolları

İlk yapılacak iş hesabınızı açıklığa kavuşturmaktır. Alman emeklilik kurumundan istenecek bir işlemle kayıtlarınız gözden geçirilir; eksik, kayıp ya da yanlış işlenmiş dönemler tespit edilir. Bu işlem, Almanya’dayken yapıldığında birkaç ay sürer; Türkiye’ye döndükten sonra çok daha uzun sürer.

İkinci iş, hâlâ mümkünse geçmişe dönük prim tamamlamaktır. İsteğe bağlı primlerde belirli bir geriye dönük ödeme imkânı bulunabilir; bu imkânın süresi sınırlıdır ve kaçırıldığında geri getirilemez. Bu yüzden hesabın açıklığa kavuşturulmasını ertelemek doğrudan hak kaybıdır.

Üçüncü iş planlamadır. İki ülkeden bağlanacak aylıkların toplamı, hangi ülkede ne zaman emekli olunacağına göre önemli ölçüde değişir. Türkiye’de erken emekli olup Almanya’daki aylığı beklemek ya da tersini yapmak farklı sonuçlar doğurur; karar, iki tarafın rakamları önde olmadan verilmemelidir.

Sık Karşılaşılan Bir Yanlış Anlama

Almanya’da vergi mükellefi olarak kayıtlı olmak, emeklilik sigortasına prim ödendiği anlamına gelmez. Serbest çalışan pek çok kişi yıllarca düzenli vergi ödediği için sigortalı sayıldığını düşünür; oysa vergi ile sosyal güvenlik iki ayrı sistemdir ve biri diğerini doğurmaz.

Aynı şekilde sağlık sigortası primi ödemek de emeklilik primi ödemek değildir. Serbest çalışanların büyük bölümü sağlık sigortasını yaptırır ama emeklilik tarafını boş bırakır. Bu ayrımı fark etmek için tek yol, emeklilik kurumundan alınacak sigortalılık dökümünü okumaktır; tahmin yürütmek her zaman iyimser tarafa kaçar.

Bu Durumda Hangi Adımları Atmalısınız?

• Alman emeklilik kurumundan sigortalılık dökümünüzü isteyin: hangi dönemin sayıldığını yalnızca bu belge kesin olarak gösterir.
• Serbest çalışma yıllarında prim ödenip ödenmediğini kontrol edin: vergi mükellefiyeti ve sağlık primi, emeklilik primi anlamına gelmez.
• Geriye dönük isteğe bağlı prim imkânını sorgulayın: bu imkânın süresi sınırlıdır ve kaçırıldığında geri getirilemez.
• Yurt dışı hizmet belgenizi temin edin: Türkiye’de borçlanma yapabilmek için resmî belge şarttır.
• Birleştirme ile borçlanmayı birbirinden ayırın: birincisi hak kazanmayı, ikincisi aylık tutarını etkiler.

Sık Yapılan Hatalar

• Serbest çalışma yıllarını otomatik sayılıyor sanmak: kanunda sayılan meslekler dışında zorunlu sigortalılık yoktur.
• Hesabı Türkiye’ye döndükten sonra sorgulamak: eksik dönemlerin düzeltilmesi yurt dışından çok daha uzun sürer.
• Borçlanmayı bilgi almadan yapmak: borçlanmanın aylığın kesilmesine ilişkin kendi kuralları vardır.
• İki ülkenin rakamlarını görmeden emeklilik tarihi seçmek: aylıkların toplamı, hangi ülkede ne zaman emekli olunduğuna göre değişir.

Parlar Partner Avukatlık Bürosu Olarak Yanınızdayız

Almanya ve Türkiye arasında yaşanan karma sigortalılık süreleri, yurt dışı emeklilik başvuruları ve sosyal güvenlik koordinasyonu uyuşmazlıkları meselelerinde, iki ülkenin hukuk sistemini de bilen bir ekiple çalışmak sürecin sonucunu doğrudan etkiler. Gelsenkirchen merkezli büromuz; Essen, Oberhausen, Bochum, Recklinghausen, Herne, Herten, Gladbeck, Bottrop, Hattingen, Marl ve Castrop-Rauxel başta olmak üzere bölgede yaşayan vatandaşlarımıza Türkçe ve Almanca dillerinde hukuki destek sunmaktadır. Yaşadığınız sorunu bize anlatın, birlikte en doğru adımı belirleyelim.

Belgeleri Türkiye’den Nasıl Takip Edersiniz?

Kesin dönüş yapmış ya da yapmayı planlayan okurlar için pratik soru, Almanya’daki kurumlarla yazışmanın nasıl yürütüleceğidir. Emeklilik kurumuyla yazışma vekil aracılığıyla yapılabilir; düzenlenecek bir vekâletname ile belgeler talep edilebilir ve başvurular sunulabilir.

Türkiye tarafında ise borçlanma ve aylık başvuruları için belgelerin usulüne uygun çevirisi ve gerektiğinde onaylatılması gerekir. Bu aşamada en sık yaşanan gecikme, belgenin yanlış formatta istenmiş olmasıdır. Hangi belgenin hangi formatta gerektiğini baştan netleştirmek, süreci aylarca kısaltır.

Şimdi Yapmanız Gerekenler

1. Alman emeklilik kurumundan güncel sigortalılık dökümünüzü talep edin.
2. Serbest çalışma dönemlerinde prim ödenip ödenmediğini belgeyle doğrulayın.
3. Varsa geriye dönük isteğe bağlı prim imkânını süresi içinde değerlendirin.
4. Yurt dışı hizmet belgenizi alıp Türkiye’deki borçlanma şartlarını sorgulayın.
5. İki ülkedeki aylık tahminlerini yan yana koyarak emeklilik tarihinizi planlayın.

Sık sorulan sorular

Serbest çalıştığım yıllar otomatik olarak sayılır mı?

Hayır. Kanunda sayılan belirli meslekler dışında serbest çalışmada zorunlu sigortalılık yoktur. Prim ödenmediyse o dönem hesapta görünmez.

Vergi ödedim, sigortalı sayılmaz mıyım?

Vergi ile sosyal güvenlik ayrı sistemlerdir. Vergi mükellefiyeti emeklilik primi ödendiği anlamına gelmez.

Türkiye’de bu süreleri saydırabilir miyim?

İki yol vardır: sözleşmeye dayalı süre birleştirme ve yurt dışı borçlanması. Borçlanma için belgelenebilir bir sigortalılık süresi gerekir.

Prim ödenmemiş serbest çalışma dönemini borçlanabilir miyim?

Kural olarak hayır. Borçlanma, belgelenebilen sigortalılık sürelerine dayanır; hiç sigortalılık doğurmamış dönemler belgelenemez.

İki ülkeden birden aylık alabilir miyim?

Mümkündür. Her ülke kendi sürelerinin karşılığını öder ve süreler hak kazanma hesabında birleştirilebilir.