Bir yakınınızın vefatından sonra, hayattayken mal varlığının büyük bölümünü belirli bir kişiye bağışladığını veya devrettiğini öğrenmek, saklı pay hakkınızın fiilen boşa çıkarıldığı hissini uyandırabilir. Almanya hukukunda bu duruma karşı başvurulabilecek yol, Türkçedeki “tenkis davası” kavramına yakın olan almanya miras tenkis davası, yani Pflichtteilsergänzungsanspruch’tur.
Bu Talep Neyi Amaçlar?
Miras bırakan, ölümünden önce yaptığı bağışlarla terekesini küçültüp saklı pay hak sahiplerinin (çocuklar, eş, bazı durumlarda ebeveynler) payını fiilen azaltabilir. Alman hukuku, bu tür durumları önlemek için, belirli bir süre içinde yapılan bağışların saklı pay hesaplamasına dahil edilmesini öngörür.
Hangi Bağışlar Hesaba Dahil Edilir?
Miras bırakanın ölümünden geriye doğru on yıl içinde yaptığı bağışlar, azalan bir oranla (her yıl için yüzde 10 azalarak) hesaplamaya dahil edilir. Örneğin ölümden bir yıl önce yapılan bir bağış tam olarak hesaba katılırken, dokuz yıl önce yapılan bir bağışın yalnızca yüzde 10’u dikkate alınır. On yıldan eski bağışlar ise kural olarak hesaba katılmaz.
İstisna: Eşe Yapılan Bağışlar
Miras bırakanın eşine yaptığı bağışlarda bu on yıllık süre işlemeye, evliliğin sona ermesinden (boşanma veya ölüm) itibaren başlar. Bu, uzun süreli evliliklerde eşe yapılan büyük bağışların her zaman hesaba dahil edilebileceği anlamına gelir.
Tenkis Talebi Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama iki aşamalı işler:
- Önce, bağışlanan malın değeri (azalan oranla) terekeye eklenerek “kurgusal” (fiktif) bir tereke değeri oluşturulur.
- Bu kurgusal değer üzerinden saklı pay hak sahibinin normal saklı payı hesaplanır.
- Bu tutar ile hak sahibinin fiilen aldığı (veya alacağı) miktar arasındaki fark, tenkis/tamamlama talebi olarak istenebilir.
Talep Kime Karşı İleri Sürülür?
Tenkis tamamlama talebi öncelikle mirasçılara karşı ileri sürülür. Ancak mirasın bu talebi karşılamaya yetmediği durumlarda, bağışı doğrudan alan üçüncü kişiye karşı da (belirli şartlarla) talepte bulunulabilir.
Zamanaşımı Süresi
Bu talep de, genel saklı pay talebi gibi, hak sahibinin miras bırakanın ölümünü ve bağışı öğrendiği tarihten itibaren üç yıl içinde zamanaşımına uğrar. Bağıştan habersiz kalınan durumlarda bu süre, öğrenme tarihinden itibaren işlemeye başlar; ancak mutlak zamanaşımı süresi ölümden itibaren on yıldır.
Hangi Tür Devirler Sorgulanabilir?
- Doğrudan para veya mülk bağışları
- Piyasa değerinin çok altında yapılan satışlar (örtülü bağış)
- Ölünceye kadar bakma sözleşmesi kapsamında yapılan ve gerçek karşılığı bulunmayan devirler
- Şirket paylarının sembolik bedelle devri
Dava Sürecinde Nelere Dikkat Edilmeli?
Tenkis davalarında en kritik nokta, bağışın gerçek tarihinin ve değerinin doğru tespit edilmesidir. Bu nedenle tapu kayıtları, banka transfer belgeleri ve noter sözleşmeleri gibi kanıtların eksiksiz toplanması, davanın başarısı açısından belirleyicidir.
Türkiye Bağlantılı Bağışlarda Durum
Miras bırakan, Türkiye’deki mal varlığını hayattayken bir yakınına devretmişse, bu devrin de Alman hukukuna göre tenkis hesaplamasına dahil edilip edilemeyeceği, uygulanacak hukukun tespitine bağlı karmaşık bir konudur ve dosyaya özel değerlendirme gerektirir.
Parlar Partner Avukatlık Bürosu olarak, saklı pay tamamlama (tenkis) taleplerinde hem hesaplama hem de dava sürecinde müvekkillerimize kapsamlı destek sunuyoruz. Haklarınızın ihlal edildiğini düşünüyorsanız, bizimle iletişime geçebilirsiniz.
