Almanya’da boşanma sürecinde çoğu zaman göz ardı edilen ama uzun vadede en az mal paylaşımı kadar önemli bir konu vardır: emeklilik haklarının paylaşımı. Almanya versorgungsausgleich olarak adlandırılan bu sistem, evlilik süresince biriken emeklilik haklarının eşler arasında adil şekilde bölüştürülmesini sağlar.
Versorgungsausgleich Nedir?
Alman hukukunda, evlilik süresi boyunca her iki eşin de kazandığı emeklilik hakları (yasal emeklilik sigortası, özel emeklilik planları, işveren emekliliği gibi) boşanma anında karşılaştırılır ve aradaki fark eşit şekilde bölüştürülür. Amaç, evlilik boyunca genellikle daha az çalışan veya çocuk bakımı nedeniyle kariyerine ara veren eşin, ileride emeklilik açısından mağdur olmasını önlemektir.
Hangi Emeklilik Hakları Kapsama Girer?
- Yasal emeklilik sigortası (Deutsche Rentenversicherung) puanları
- Memur emekliliği (Beamtenversorgung)
- İşveren tarafından sağlanan mesleki emeklilik (betriebliche Altersvorsorge)
- Özel emeklilik sözleşmeleri (Riester, Rürup gibi devlet destekli planlar)
Türkiye’de SGK üzerinden birikmiş hizmet süreleri ise doğrudan bu sisteme dahil edilmez; ancak iki ülke arasındaki sosyal güvenlik anlaşması çerçevesinde ayrıca değerlendirilebilir.
Hesaplama Nasıl Yapılır?
Mahkeme, evlilik tarihinden boşanma başvurusunun mahkemeye ulaştığı tarihe kadar geçen süredeki emeklilik puanlarını her iki taraf için ayrı ayrı tespit eder. İlgili emeklilik kurumlarından resmi bilgi istenir. Daha fazla hak biriktiren eşin puanlarının yarısı, diğer eşe aktarılır. Bu aktarım nakit ödeme şeklinde değil, doğrudan emeklilik hesabına puan transferi şeklinde gerçekleşir.
Neden Otomatik Uygulanır?
Alman aile mahkemeleri, taraflar talep etmese dahi bu dengelemeyi resen (kendiliğinden) inceler. Yani boşanma davası açıldığında mahkeme, ilgili emeklilik kurumlarına otomatik olarak bilgi talebi gönderir.
İstisnalar: Dengeleme Ne Zaman Uygulanmaz?
- Evlilik süresi üç yıldan kısaysa, taraflardan biri talep etmedikçe dengeleme yapılmaz.
- Taraflar noter huzurunda yapılan bir sözleşmeyle dengelemeyi kısmen veya tamamen dışlayabilir (ancak mahkeme bu sözleşmenin adil olup olmadığını denetler).
- Dengelemenin açıkça adaletsiz sonuç doğuracağı istisnai durumlarda mahkeme dengelemeyi sınırlayabilir.
Türkiye Bağlantılı Emeklilik Hakları Ne Olur?
Almanya’da uzun yıllar çalışıp belirli bir dönem Türkiye’de de sigortalı olan kişilerin durumu, Türkiye-Almanya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi kapsamında ayrıca değerlendirilir. Versorgungsausgleich yalnızca Almanya’da biriken haklar için işler; Türkiye’deki SGK hakları bu dengelemenin dışında kalır ve emeklilik başvurusu sırasında ayrı bir konu olarak ele alınır.
Sürece Nasıl Hazırlanılmalı?
- Evlilik süresince çalıştığınız tüm işverenlerin ve sigorta kurumlarının kayıtlarını derleyin.
- Emeklilik sigorta numaranızı (Rentenversicherungsnummer) avukatınızla paylaşın.
- Varsa özel emeklilik sözleşmelerinizin poliçe numaralarını hazır bulundurun.
Neden Önemsemelisiniz?
Versorgungsausgleich, boşanma sırasında gözden kaçırılan ama emeklilik döneminde ciddi mali etkisi olan bir düzenlemedir. Özellikle uzun süreli evliliklerde ve eşlerden birinin çocuk bakımı için kariyerine ara verdiği durumlarda, bu dengeleme geleceğe yönelik önemli bir güvence sağlar.
Parlar Partner Avukatlık Bürosu olarak, boşanma dosyalarımızda emeklilik hakları dengelemesini de titizlikle takip ediyor, müvekkillerimizin hem bugünkü hem de emeklilik dönemindeki haklarını koruyoruz. Sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
