Almanya’da boşanma sürecinin en çok soru işareti barındıran konularından biri, evlilik süresince kazanılan malların nasıl paylaşılacağıdır. Almanya mal paylaşımı boşanma konusu, çoğu Türk çiftin Türkiye’deki uygulamayla karşılaştırdığında kafa karıştırıcı bulduğu bir alan. Bu yazıda, Alman hukukundaki “Zugewinnausgleich” (kazanç dengelemesi) sistemini sade bir dille açıklıyoruz.
Yasal Mal Rejimi: Zugewinngemeinschaft
Almanya’da evlilik sözleşmesi yapılmamışsa, çiftler otomatik olarak “Zugewinngemeinschaft” adı verilen yasal mal rejimine tabidir. Bu rejimde, evlilik boyunca edinilen mallar üzerinde ortak mülkiyet oluşmaz; her eş kendi malının sahibi olmaya devam eder. Ancak boşanma anında, evlilik süresince elde edilen “kazanç farkı” eşit şekilde paylaştırılır.
Kazanç Dengelemesi Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama iki ana rakam üzerinden yapılır:
- Başlangıç malvarlığı (Anfangsvermögen): Evlilik tarihindeki net malvarlığı.
- Bitiş malvarlığı (Endvermögen): Boşanma başvurusunun mahkemeye ulaştığı tarihteki net malvarlığı.
Bu iki rakam arasındaki fark, o eşin “kazancı” olarak kabul edilir. Eşlerden birinin kazancı diğerinden fazlaysa, aradaki farkın yarısı, az kazanan eşe ödenir. Örneğin bir eşin kazancı 60.000 avro, diğerinin 20.000 avro ise, aradaki 40.000 avroluk farkın yarısı olan 20.000 avro, az kazanan eşe dengeleme ödemesi olarak yapılır.
Hangi Mallar Hesaba Dahil Edilir?
- Banka hesapları ve birikimler
- Gayrimenkuller (Almanya’da ve yurt dışında olanlar dahil)
- Şirket payları ve ticari işletmeler
- Araçlar ve değerli eşyalar
- Miras yoluyla edinilen mallar (özel kurallara tabidir)
Miras ve Bağışların Özel Durumu
Evlilik sırasında miras yoluyla veya bağış olarak edinilen mallar, “başlangıç malvarlığına” özel bir düzeltmeyle eklenir; yani bu tür kazançlar tam olarak dengelemeye dahil edilmez. Bu, özellikle Türkiye’den miras kalan mal varlığı olan çiftler için önemli bir ayrıntıdır.
Türkiye’deki Mal Varlığı Nasıl Değerlendirilir?
Alman mahkemeleri, tarafların dünya genelindeki malvarlığını dikkate alır; bu nedenle Türkiye’de bulunan ev, arsa veya işletme payları da hesaplamaya dahil edilir. Ancak bu malların güncel değerinin tespiti için genellikle Türkiye’den güncel tapu kaydı, ekspertiz raporu veya değerleme belgesi istenir. Değerleme konusunda anlaşmazlık çıkarsa bilirkişi ataması gerekebilir.
Evlilik Sözleşmesi Yapılmışsa Ne Olur?
Taraflar evlenmeden önce veya evlilik sırasında noter huzurunda bir evlilik sözleşmesi (Ehevertrag) imzalamışsa, mal rejimi tamamen farklı şekillerde düzenlenebilir; örneğin mal ayrılığı (Gütertrennung) seçilebilir. Böyle bir sözleşme varsa, boşanmada kazanç dengelemesi uygulanmaz, sözleşme hükümleri geçerli olur.
Dengeleme Ödemesi Nasıl Yapılır?
Dengeleme tutarı genellikle tek seferde nakit olarak ödenir. Ancak ödeme yapacak tarafın likit varlığı yetersizse, mahkeme taksitlendirme veya belirli bir malın (örneğin bir gayrimenkulün) devredilmesi yoluyla ödeme yapılmasına da karar verebilir.
Türk Çiftler İçin Pratik Öneriler
- Evlilik tarihindeki mal varlığınızı gösteren belgeleri (banka ekstresi, tapu vb.) saklayın.
- Türkiye’deki mal varlığınız için güncel değerleme belgesi hazırlatın.
- Evlilik sözleşmesi yoksa, boşanma öncesinde bir avukatla mal varlığınızı gözden geçirin.
Parlar Partner Avukatlık Bürosu olarak, Almanya ve Türkiye arasında uzanan mal varlığı meselelerinde hem Alman hem Türk hukuku perspektifiyle çalışıyor, müvekkillerimizin haklarını her iki ülkede de koruyoruz. Mal paylaşımı sürecinizle ilgili sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
