Kesin dönüş hazırlığındaki hemen herkesin aklından geçen soru primlerin toplu olarak geri alınmasıdır; ancak Almanya emeklilik primi iadesi yalnızca dar bir grup için mümkündür ve on beş yıl çalışmış biri kural olarak o grubun dışında kalır.

Bunun sebebi cezalandırıcı değil, tam tersine koruyucudur: belirli bir sigortalılık süresini dolduran kişi artık aylık hakkı kazanmış sayılır ve sistem ona primlerini geri vermek yerine emekli aylığı öder. On beş yıl, bu eşiğin çok üzerindedir. Uygulamadaki karşılığı için “Almanya’da Ödediğim Primlerin Karşılığını Gösteren Puanı Nasıl Öğrenirim?” başlıklı değerlendirmemiz yol gösterici olabilir.

Almanya emeklilik primi iadesi kimlere yapılır?

İade kural olarak üç şartın bir arada bulunmasını gerektirir: kişinin artık zorunlu sigortalı olmaması, isteğe bağlı prim ödeme hakkının bulunmaması ve sigortalılığın sona ermesinden itibaren belirli bir bekleme süresinin geçmiş olması. Bunlara ek olarak, aylık için aranan asgari sigortalılık süresinin dolmamış olması gerekir. Aynı çerçevede “Türkiye’de Belediyede Sözleşmeli Çalıştığım Süre Almanya’ya Sayılır mı?” başlıklı yazımızda anlattığımız ayrımlar da önem taşır.

İşte kritik nokta budur. Aylık hakkı için aranan asgari süre beş yıldır. Bu süreyi dolduran kişi, ülkeden ayrılsa bile emekli aylığı hakkını korur; sistem ona iade yapmaz, çünkü zaten aylık borçlanmıştır. On beş yıllık bir çalışma geçmişi bu eşiği üç kat aşar. Bu noktada “Almanya’da Vefat Eden Babamın Emekli Maaşından Türkiye’de Yaşayan Anneme Dul Aylığı Bağlanır mı?” başlıklı yazımızdaki ölçütler belirleyici olabilir.

İade yapılan hâllerde bile geri ödenen tutar, ödenen primin tamamı değildir: kural olarak yalnızca çalışanın kendi payı iade edilir, işverenin ödediği pay iade edilmez. Yani iade, ilk bakışta göründüğü kadar avantajlı bir seçenek değildir ve iade alan kişi o sürelere ilişkin bütün haklarını kaybeder.

On Beş Yıllık Prim Size Ne Kazandırıyor?

On beş yıllık prim, Almanya’dan yaşlılık aylığı hakkı demektir. Bu aylık, yasal emeklilik yaşına ulaştığınızda ödenmeye başlar; yaş, doğum yılınıza göre kademeli olarak yükselen bir çizelgeye göre belirlenir. Aylığın tutarı, primlerinizin karşılığı olan puanlar üzerinden hesaplanır.

Türkiye’ye kesin dönüş yapmanız bu hakkı ortadan kaldırmaz. Türkiye ile Almanya arasındaki sosyal güvenlik sözleşmesi sayesinde aylık yurt dışına ödenebilir. Bu, kesin dönüş planlayan pek çok kişinin bilmediği ve gereksiz yere iade aramasına yol açan bir noktadır.

Sözleşmenin ikinci faydası sürelerin birleştirilmesidir: Türkiye’deki ve Almanya’daki sigortalılık süreleri, aylığa hak kazanmak için aranan asgari sürelerin hesabında birlikte dikkate alınabilir. Her ülke kendi sürelerinin karşılığını öder; yani iki ayrı aylık söz konusu olabilir.

Kesin Dönüşten Önce Yapılması Gerekenler

İlk iş sigortalılık hesabınızın eksiksiz olmasını sağlamaktır. Eğitim, askerlik, çocuk yetiştirme ve işsizlik dönemleri gibi kayıtlarda görünmeyen süreler bulunabilir; bunların tespiti sonradan yurt dışından çok daha zordur. Hesabın açıklığa kavuşturulması için başvuru yapılabilir.

İkinci iş adres ve iletişimdir. Aylık bağlandığında ödemenin kesintisiz sürmesi, düzenli olarak yaşam belgesi verilmesine bağlıdır. Adres değişikliğinin bildirilmemesi ödemelerin durmasına yol açar ve yeniden başlatmak aylar alır.

Üçüncü iş Türkiye tarafındaki planlamadır. Yurt dışı sürelerinin Türkiye’de borçlanılması ayrı bir yoldur ve kendi kuralları vardır. Aynı sürelerin iki ülkede birden aylığa esas alınması konusunda sınırlar bulunduğu için, borçlanma yapmadan önce yazılı bilgi almak gerekir; sonradan geri dönüşü zordur.

Sağlık Sigortası ve Aile Hakları Ne Olur?

Kesin dönüşte en sık gözden kaçan başlık sağlık sigortasıdır. Almanya’dan aylık alan bir kişinin Türkiye’de sağlık hizmetinden nasıl yararlanacağı, sosyal güvenlik sözleşmesi çerçevesinde ayrı bir düzenlemeye tabidir ve başvuru gerektirir. Kendiliğinden işleyen bir mekanizma değildir.

İkinci başlık geride kalan haklardır. Sigortalının ölümü hâlinde eş ve çocuklara bağlanabilecek aylıklar, sigortalılık geçmişine bağlıdır ve iade alınmışsa bu haklar da sona erer. Yani iade kararı yalnızca kişinin kendi aylığını değil, ailenin ileride doğabilecek haklarını da ortadan kaldırır. Karar verilirken bu boyutun ayrıca konuşulması gerekir.

Bu Durumda Hangi Adımları Atmalısınız?

• Sigortalılık hesabınızın açıklığa kavuşturulmasını isteyin: eksik dönemleri Almanya’dan ayrılmadan önce tamamlatmak çok daha kolaydır.
• Emeklilik yaşınızı doğum yılınıza göre öğrenin: yaş sabit değil, kademeli bir çizelgeye göre belirlenir.
• Aylığın Türkiye’ye ödenmesi için gerekli bilgileri hazırlayın: sosyal güvenlik sözleşmesi bu ödemeyi mümkün kılar.
• Adres ve yaşam belgesi yükümlülüğünü takip edin: bildirim yapılmadığında ödemeler durur ve yeniden başlatmak zaman alır.
• Türkiye’de borçlanma düşünüyorsanız önce yazılı bilgi alın: aynı sürelerin iki ülkede kullanılması konusunda sınırlar vardır.

Sık Yapılan Hatalar

• İadeyi otomatik bir hak sanmak: asgari sigortalılık süresini dolduran kişiye kural olarak iade yapılmaz.
• İade alıp aylık hakkını kaybetmek: iade, o sürelere ilişkin bütün hakları sona erdirir.
• İşveren payının da iade edileceğini varsaymak: kural olarak yalnızca çalışanın kendi payı iade edilir.
• Kesin dönüşte hesabı kapattırmak: aylık hakkı ülkeden ayrılmakla sona ermez, sözleşme ile korunur.

Parlar Partner Avukatlık Bürosu Olarak Yanınızdayız

Almanya ve Türkiye arasında yaşanan yurt dışı emeklilik hakları, sosyal güvenlik sözleşmesi ve emeklilik primlerinin değerlendirilmesi uyuşmazlıkları meselelerinde, iki ülkenin hukuk sistemini de bilen bir ekiple çalışmak sürecin sonucunu doğrudan etkiler. Gelsenkirchen merkezli büromuz; Essen, Oberhausen, Bochum, Recklinghausen, Herne, Herten, Gladbeck, Bottrop, Hattingen, Marl ve Castrop-Rauxel başta olmak üzere bölgede yaşayan vatandaşlarımıza Türkçe ve Almanca dillerinde hukuki destek sunmaktadır. Yaşadığınız sorunu bize anlatın, birlikte en doğru adımı belirleyelim.

Erken Emeklilik ve Türkiye’de Çalışma

Kesin dönüş yapan pek çok kişi Türkiye’de çalışmaya devam eder. Bu, Almanya’dan bağlanacak aylığı kendiliğinden engellemez; ancak yasal emeklilik yaşından önce bağlanan bazı aylık türlerinde kazanç sınırları ve indirim oranları söz konusu olabilir. Erken emeklilik her zaman kayıpsız değildir.

Bu yüzden karar, tek bir ülkeye bakılarak verilemez. Almanya’daki aylık tutarı, Türkiye’deki emeklilik durumu ve sağlık sigortası birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle sağlık sigortası, kesin dönüş sonrası en çok sorun çıkaran ve en az planlanan başlıktır.

Şimdi Yapmanız Gerekenler

1. Alman emeklilik kurumundan güncel sigortalılık dökümünüzü isteyin.
2. Eksik ya da boşluklu dönemleri Almanya’dan ayrılmadan tamamlatın.
3. Doğum yılınıza göre yasal emeklilik yaşınızı öğrenin.
4. Aylığın Türkiye’ye ödenmesi için gereken bildirimleri hazırlayın.
5. Türkiye’deki borçlanma seçeneğini uzman görüşüyle birlikte değerlendirin.

Sık sorulan sorular

On beş yıl prim ödedim, iade alabilir miyim?

Kural olarak hayır. Aylık için aranan asgari sigortalılık süresini doldurduğunuz için sistem iade yerine emekli aylığı öder.

İade alsaydım tamamını mı alırdım?

Hayır. İade yapılan hâllerde kural olarak yalnızca çalışanın kendi payı geri ödenir; işverenin ödediği pay iade edilmez.

Türkiye’ye dönersem aylığım ödenir mi?

Evet. Türkiye ile Almanya arasındaki sosyal güvenlik sözleşmesi sayesinde aylık yurt dışına ödenebilir. Adres ve yaşam belgesi bildirimlerini düzenli yapmanız gerekir.

İki ülkeden birden aylık alabilir miyim?

Mümkündür. Her ülke kendi sigortalılık sürelerinin karşılığını öder; süreler asgari süre hesabında birleştirilebilir.

Türkiye’de borçlanma yapmalı mıyım?

Duruma bağlıdır. Aynı sürelerin iki ülkede aylığa esas alınması konusunda sınırlar bulunduğundan, borçlanmadan önce yazılı bilgi almanız gerekir.

Kesin dönüşte hesabımı kapattırmalı mıyım?

Hayır. Sigortalılık hesabınız kapanmaz ve ülkeden ayrılmakla hakkınız sona ermez. Yapılması gereken, hesabın açıklığa kavuşturulması ve eksik dönemlerin siz Almanya’dayken tamamlanmasıdır.