Almanya’da evli çiftler arasında en yaygın kullanılan vasiyetname türlerinden biri Berliner Testament‘tir. Bu vasiyetname modeli, eşlerin birbirlerini önce karşılıklı olarak tek mirasçı, sonrasında da ortak çocukları nihai mirasçı olarak belirlemesine dayanır. Türk-Alman çiftler için hem avantajları hem de dikkat edilmesi gereken önemli riskleri bulunan bu modeli detaylı inceleyelim.

Berliner Testament Nasıl İşler?

Bu modelde eşler, el yazısıyla veya noter huzurunda ortak bir vasiyetname düzenler. Eşlerden biri vefat ettiğinde, sağ kalan eş mirasın tamamına (veya büyük kısmına) tek başına sahip olur. Sağ kalan eş de vefat ettiğinde, miras önceden belirlenmiş nihai mirasçılara, genellikle çiftin ortak çocuklarına, geçer.

Berliner Testament’in Avantajları

• Sağ kalan eşin, diğer mirasçılarla (örneğin çocuklarla) paylaşım yapmak zorunda kalmadan mal varlığı üzerinde tam tasarruf yetkisine sahip olması
• Sağ kalan eşin yaşam standardının korunması; ev, banka hesabı gibi varlıkların bölünmeden kullanılmaya devam edilmesi
• Aile içi miras planlamasının basit ve öngörülebilir bir çerçevede yapılması

Türk-Alman Çiftler İçin Özel Riskler

Saklı Pay (Pflichtteil) Talebi Riski

Berliner Testament’te çocuklar, ilk eş vefat ettiğinde miras dışında bırakılmış olur. Alman hukuku, çocuklara saklı pay (Pflichtteil) hakkı tanıdığından, çocuklar ilk eşin vefatında bu haklarını talep edebilir. Bu durum, sağ kalan eşi beklenmedik bir nakit talebiyle karşı karşıya bırakabilir. Bu riski azaltmak için “Pflichtteilsstrafklausel” (saklı pay cezai şartı) gibi ek düzenlemeler vasiyetnameye eklenebilir; bu şart, ilk vefatta saklı payını talep eden çocuğun, ikinci vefatta da sadece saklı payla sınırlı kalacağını öngörür.

Bağlayıcılık Sorunu

Berliner Testament, karşılıklı olarak bağlayıcı hükümler içerir; yani bir eş vefat ettikten sonra sağ kalan eş, ortak belirlenen nihai mirasçıları tek taraflı olarak değiştiremez. Bu durum, sağ kalan eşin yeniden evlenmesi veya yeni bir çocuğu olması gibi hayat değişikliklerinde esneklik kaybına yol açabilir.

Vergisel Boyut: İki Kez Miras Vergisi Riski

Berliner Testament’te miras, önce sağ kalan eşe, sonra da çocuklara geçtiği için, iki ayrı miras vergisi doğabilir. Çocukların ilk vefatta doğrudan pay almaması, onların vergi muafiyet sınırının (400.000 Euro) bir kez değil daha verimsiz kullanılmasına neden olabilir. Bu nedenle büyük mal varlığı olan çiftlerde, vergi planlaması açısından alternatif modeller (örneğin “Vor- und Nacherbschaft” düzenlemesi) değerlendirilmelidir.

Türkiye’deki Mal Varlığı Söz Konusu Olduğunda

Türkiye’de gayrimenkulü veya banka hesabı bulunan Türk-Alman çiftlerde, Berliner Testament’in Türkiye’deki mal varlığı için de geçerli olup olmayacağı ayrıca değerlendirilmelidir. AB Miras Tüzüğü kapsamında, kişinin son mutat mesken hukuku (genellikle Almanya) miras hukukuna esas alınsa da, Türk makamları önünde işlem yapılabilmesi için vasiyetnamenin apostil ve yeminli tercümeyle sunulması gerekir.

Alternatif: Erbvertrag (Miras Sözleşmesi)

Bazı çiftler, Berliner Testament yerine noter huzurunda düzenlenen Erbvertrag’ı (miras sözleşmesi) tercih eder. Bu sözleşme, üçüncü kişilerin (örneğin yetişkin çocukların) da tarafı olabildiği, daha esnek koşullar içerebilen bir düzenlemedir.

Berliner Testament Ne Zaman Tercih Edilmeli?

1. Çiftin ortak çocukları varsa ve miras planlamasının basit tutulması isteniyorsa
2. Sağ kalan eşin yaşam standardının önceliklendirilmesi isteniyorsa
3. Vergi optimizasyonundan çok, pratiklik ve öngörülebilirlik önemliyse

Ancak farklı evliliklerden çocukları olan, önemli miktarda mal varlığına sahip olan veya Türkiye’de de mal varlığı bulunan çiftlerin, Berliner Testament’i imzalamadan önce mutlaka kapsamlı bir hukuki danışmanlık alması önerilir.

Parlar Partner Avukatlık Bürosu olarak, Türk-Alman çiftlere vasiyetname türünün doğru seçilmesi, saklı pay risklerinin yönetilmesi ve sınır ötesi mal varlığının planlanması konusunda kapsamlı destek sunuyoruz.