Boşanma kararı verildiğinde akla gelen ilk soru şu oluyor: eşimden ayrılırsam oturumum iptal edilir mi? Cevap hemen hayır ya da evet değil; belirleyici olan evlilik birliğinin Almanya’da ne kadar süre fiilen devam ettiğidir. Alman ikamet hukuku bu noktada eşe bağımsız bir oturum hakkı tanıyan özel bir düzenleme içerir.

Kural şudur: evlilik birliği Almanya’da hukuka uygun biçimde en az üç yıl sürmüşse, eş kendi başına bir oturum hakkı kazanır ve bu hak boşanmadan etkilenmez. Üç yıl dolmadan ayrılık gerçekleşmişse hak kendiliğinden doğmaz, ancak kanun bu durumda da önemli istisnalar öngörmüştür.

Boşanınca oturumum iptal edilir mi, üç yıl kuralı nasıl işliyor?

Sürenin hesabında bakılan şey resmî boşanma tarihi değil, ortak yaşamın fiilen sona erdiği tarihtir. Ayrı eve çıkılması, aynı evde ayrı yaşanmaya başlanması ya da eşlerden birinin ülkeyi terk etmesi bu süreyi durdurur. Bu nedenle uygulamada tartışma çoğu zaman şu soru üzerinde yoğunlaşır: birliktelik tam olarak hangi tarihte bitti?

Sürenin Almanya’da geçmiş olması da aranır. Türkiye’de geçen evlilik yılları bu hesaba dâhil edilmez; kritik olan eşin Almanya’ya geldikten sonra eşiyle birlikte geçirdiği süredir. Ayrıca bu sürenin hukuka uygun olması, yani geçerli bir oturum izni altında geçmiş olması gerekir. Üç yıl dolduğunda size verilecek bağımsız oturum izni ilk aşamada bir yıllıktır ve sonrasında genel şartlara göre uzatılır.

Üç yıl dolmadan ayrıldıysanız hangi istisnalar var?

Kanun, süre dolmadan ayrılmanın zorunlu hale geldiği durumlar için özel bir zorluk hükmü öngörür. En sık uygulanan hâl aile içi şiddettir: eşin fiziksel ya da psikolojik şiddeti nedeniyle evliliğin sürdürülmesinin beklenemeyeceği durumlarda üç yıl şartı aranmaz. Bu düzenleme, şiddet gören eşin oturum kaygısıyla evlilikte kalmak zorunda bırakılmasını önlemeyi amaçlar.

İkinci hâl çocuğun üstün yararıdır; ayrılığın çocuğun refahı için gerekli olduğu durumlar bu kapsamdadır. Üçüncü hâl ise eşin ölümüdür: evlilik birliği devam ederken eşin vefat etmesi halinde de bağımsız oturum hakkı doğar. Bu istisnaların hepsinde ispat yükü size aittir; bu nedenle belgelerin toplanma biçimi sonucun kendisi kadar önemlidir.

Bu Durumda Hangi Adımları Atmalısınız?

• Ayrılık tarihini belgeleyin: kira sözleşmesi, adres kaydı ve yazışmalar birlikte sürenin ispatını sağlar.
• Şiddet varsa resmî kayıt oluşturun: polis tutanağı, doktor raporu ve sığınma evi kaydı en güçlü delillerdir.
• Yabancılar dairesine zamanında bildirin: ayrılığın bildirilmemesi sonradan yanlış beyan tartışması doğuruyor.
• Bağımsız oturum talebini yazılı yapın: daire kendiliğinden bu geçişi yapmaz; açıkça talep edilmesi gerekir.
• Çalışma geçmişinizi derleyin: Türk vatandaşları için ortaklık hukuku ayrı bir koruma sağlayabiliyor.
• Çocuk varsa velayet durumunu netleştirin: Alman vatandaşı çocuğun velayeti bağımsız bir oturum dayanağı olabilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Ayrılığı gizleyip evlilik sürüyormuş gibi bildirim yapmak: sonradan ortaya çıktığında oturum geriye dönük olarak kısaltılabiliyor.
• Şiddeti belgelemeden anlatmak: yazılı kayda geçmemiş olaylar zorluk hükmü değerlendirmesinde dikkate alınmıyor.
• Boşanma kararını beklemek: süre ortak yaşamın bittiği tarihte durur; boşanmanın kesinleşmesi beklenmez.
• Aynı evde kalmayı sürdürüp süreyi kazandığını sanmak: aynı evde ayrı yaşam da ayrılık sayılabiliyor.
• Sosyal yardım başvurusunu ertelemek: bağımsız oturumun ilk yılında yardım alınması bu hakkı kural olarak zedelemez.

Parlar Partner Avukatlık Bürosu Olarak Yanınızdayız

Almanya ve Türkiye arasında yaşanan boşanma sonrası oturum hakkının korunması meselelerinde, iki ülkenin hukuk sistemini de bilen bir ekiple çalışmak sürecin sonucunu doğrudan etkiler. Gelsenkirchen merkezli büromuz, Türkçe ve Almanca iletişim kurabilen avukatlarıyla durumunuzu değerlendirip size somut bir yol haritası sunabilir. Yaşadığınız sorunu bize anlatın, birlikte en doğru adımı belirleyelim. WhatsApp üzerinden hemen yazın veya iletişim sayfamızdan bize ulaşın; ele aldığımız diğer hukuki hizmetlerimizi de inceleyebilirsiniz.

Türk vatandaşları için ek bir koruma

Türkiye ile Avrupa Topluluğu arasındaki ortaklık hukuku, Almanya’da çalışan Türk vatandaşlarına ve aile üyelerine ek haklar tanır. Bir Türk işçinin yanında hukuka uygun olarak belirli süre yaşamış aile üyeleri, bu süreler dolduğunda iş piyasasına erişim bakımından bağımsız haklar kazanır. Bu haklar, evliliğin sona ermesinden doğrudan etkilenmez.

Bu nedenle boşanma dosyalarında yalnızca ikamet kanununun üç yıl kuralına bakmak eksik bir değerlendirme olur. Almanya’da çalıştığınız süreler, sigorta kayıtlarınız ve eşinizin çalışma geçmişi birlikte incelendiğinde, ikamet kanunundan bağımsız bir dayanak ortaya çıkabilir. Bu dayanağın hiç tartışılmaması, reddedilen dosyalarda en sık rastlanan eksikliktir.

Bağımsız oturum verilmezse ne yapılır?

Talebiniz reddedilirse kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde itiraz ya da dava yoluna başvurmanız gerekir. Bu süre hak düşürücüdür. Kararda genellikle bir ülkeyi terk süresi de yer alır; itiraz ve davanın kendiliğinden erteleyici etkisi olmadığı için, idare mahkemesinden kararın icrasının ertelenmesini ayrıca talep etmelisiniz.

Bu aşamada dosyanın gücünü belirleyen şey delillerdir. Ortak yaşamın süresini gösteren adres kayıtları, ortak kira sözleşmesi, banka hareketleri ve tanık beyanları; şiddet iddiasında ise tutanaklar ve raporlar dosyanın merkezine oturur. Bu belgeler ayrılık sırasında toplandığında güçlü, yıllar sonra toplanmaya çalışıldığında zayıf kalır.

Şimdi Yapmanız Gerekenler

1. Ortak yaşamın fiilen bittiği tarihi belirleyip belgelerle destekleyin.
2. Almanya’da evli olarak geçirdiğiniz süreyi adres kayıtlarıyla hesaplayın.
3. Şiddet veya çocuğun yararı söz konusuysa resmî kayıtları toplayın.
4. Yabancılar dairesine ayrılığı bildirip bağımsız oturum talebinizi yazılı olarak iletin.
5. Çalışma ve sigorta geçmişinizi ortaklık hukuku açısından değerlendirtin.
6. Ret gelirse bir aylık süreyi kaçırmadan itiraz ve acil koruma taleplerini birlikte sunun.

Sık sorulan sorular

Boşanınca oturum iznim otomatik olarak iptal olur mu?

Otomatik olarak iptal olmaz. Evlilik birliği Almanya’da en az üç yıl sürmüşse bağımsız oturum hakkı doğar. Süre dolmamışsa daire mevcut izni kısaltabilir; bu durumda istisna hükümleri değerlendirilir.

Üç yıl hangi tarihten itibaren hesaplanıyor?

Almanya’da evli olarak birlikte yaşamaya başladığınız tarihten, ortak yaşamın fiilen sona erdiği tarihe kadar. Boşanma kararının tarihi değil, ayrılığın gerçekleştiği tarih esas alınır.

Şiddet gördüm ama üç yıl dolmadı, ne yapabilirim?

Kanun bu durum için özel bir zorluk hükmü içerir. Evliliğin sürdürülmesinin beklenemeyeceği hallerde üç yıl şartı aranmaz. Polis tutanağı, doktor raporu ve sığınma evi kayıtları belirleyici delillerdir.

Ayrılığı yabancılar dairesine bildirmek zorunda mıyım?

Evet. Oturumunuzun dayanağını etkileyen değişiklikleri bildirmek yükümlülüğünüzdür. Bildirmemek, sonradan yanlış beyan tartışmasına ve iznin geriye dönük kısaltılmasına yol açabilir.

Bağımsız oturum alırsam çalışabilir miyim?

Evet. Bağımsız oturum izni kural olarak çalışma hakkı içerir. İlk yıl için verilir ve sonrasında geçim güvencesi gibi genel şartlara göre uzatılır.

Çocuğum Alman vatandaşı, bu durumu değiştirir mi?

Evet, önemli ölçüde. Alman vatandaşı bir çocuğun velayetini fiilen kullanan ebeveyn için ayrı bir oturum dayanağı bulunur ve bu dayanak evliliğin sona ermesinden bağımsızdır.