Almanya’da mevcut bir işletmeyi satın almak, sıfırdan şirket kurmaya kıyasla hazır müşteri portföyü, kurulu operasyon ve pazar konumu sunduğu için pek çok Türk girişimci tarafından tercih ediliyor. Ancak Unternehmenskauf (şirket satın alma) süreci, dikkatli bir hukuki ve mali inceleme gerektiren karmaşık bir işlemdir.

Asset Deal mi, Share Deal mi?

Şirket satın alma işlemleri temelde iki farklı yapıda gerçekleştirilir:

Asset Deal (Varlık Satışı)

Bu yapıda, şirketin tüzel kişiliği değil, belirli varlıkları (makine, envanter, müşteri sözleşmeleri, marka hakları vb.) satın alınır. Alıcı, hangi varlıkları ve yükümlülükleri devralacağını daha net kontrol edebilir; bu nedenle riskleri sınırlamak isteyen alıcılar için genellikle tercih edilir.

Share Deal (Hisse Satışı)

Bu yapıda, şirketin hisseleri (GmbH’de Geschäftsanteile, AG’de hisse senetleri) satın alınır ve şirketin tüzel kişiliği aynı kalır. Alıcı, şirketin bilinen ve bilinmeyen tüm yükümlülüklerini de devralmış olur; bu nedenle çok daha kapsamlı bir due diligence süreci gerekir.

Due Diligence Süreci Neden Kritik?

Satın alma öncesinde yapılan durum tespiti (due diligence), hedef şirketin gerçek mali, hukuki ve operasyonel durumunu ortaya koyar. Bu süreç genellikle şu alanları kapsar:

1. Mali due diligence: Şirketin bilançosu, kâr-zarar durumu, vergi yükümlülükleri
2. Hukuki due diligence: Devam eden davalar, sözleşmeler, fikri mülkiyet hakları, çalışan sözleşmeleri
3. Vergi due diligence: Geçmiş vergi incelemeleri, olası ek vergi riskleri
4. Operasyonel due diligence: Tedarik zinciri, müşteri bağımlılığı, kilit personel riski

Satın Alma Sözleşmesinde Kritik Hükümler

Garanti Beyanları (Garantien)

Satıcının, şirketin mali ve hukuki durumu hakkında belirli garantiler vermesi (örneğin “bilanço doğrudur”, “devam eden dava yoktur”) satın alma sözleşmesinin en önemli parçalarından biridir. Bu garantilerin ihlali halinde alıcının tazminat talep edebilmesi için sözleşmede net mekanizmalar öngörülmelidir.

Sorumluluk Sınırlaması (Haftungsbeschränkung)

Satıcının sorumluluğu genellikle belirli bir tutar (satış bedelinin belirli bir yüzdesi) ve belirli bir süre (genellikle 12-24 ay, vergi konularında daha uzun) ile sınırlandırılır.

Rekabet Yasağı (Wettbewerbsverbot)

Satıcının, satış sonrası belirli bir süre boyunca aynı sektörde rakip bir işletme kurmasını engelleyen hükümler, alıcının satın aldığı müşteri değerini korumak için önemlidir.

Çalışanların Devri: § 613a BGB

Asset deal yapısında, mevcut çalışanların iş sözleşmeleri BGB’nin 613a maddesi uyarınca otomatik olarak yeni işverene (alıcıya) geçer. Çalışanların bu devre itiraz etme hakkı bulunur; ancak itiraz eden çalışanın iş ilişkisi eski işverende devam eder ki bu genellikle pratik sorunlar yaratır. Bu nedenle çalışanların devri konusu, satın alma planlamasının erken aşamasında ele alınmalıdır.

Kartel Hukuku (Fusionskontrolle) Kontrolü

Belirli ciro eşiklerini aşan şirket satın almalarında, Alman Federal Kartel Dairesi’nin (Bundeskartellamt) onayının alınması gerekebilir. Bu eşiklerin aşılıp aşılmadığının önceden değerlendirilmesi, işlemin gecikmesini önlemek açısından önemlidir.

Türk Yatırımcılar İçin Ek Dikkat Noktaları

• Satın alma finansmanının sınır ötesi transferinde döviz ve bildirim yükümlülükleri kontrol edilmeli
• Şirketin Almanya’daki ticaret siciline (Handelsregister) tescil süreci doğru planlanmalı
• Gerekirse yabancı yatırım kontrolü (Außenwirtschaftsgesetz kapsamında) değerlendirilmeli

Şirket satın alma süreci, doğru yapılandırılmadığında ciddi mali ve hukuki riskler taşıyabilir. Parlar Partner Avukatlık Bürosu olarak, Türk yatırımcılara due diligence sürecinden sözleşme müzakeresine kadar Unternehmenskauf sürecinin her aşamasında destek sağlıyoruz.