Almanya’daki bir iş ortağınızla veya müşterinizle sözleşme imzaladınız, ama şimdi aranızda ciddi bir anlaşmazlık çıktı. Sözleşmede yetki şartı belirsiz ya da hiç yok, ve siz Türkiye’desiniz, karşı taraf Almanya’da. “Bu davayı nerede açmam gerekiyor, Türk mahkemesi mi Alman mahkemesi mi yetkili?” sorusu, sınır ötesi ticari ilişkilerde sık karşılaşılan ama netleştirilebilir bir konu.

Sözleşmede Yetki Şartı Varsa Ne Olur?

Taraflar sözleşmede hangi ülke mahkemesinin yetkili olacağını (Gerichtsstandsklausel) önceden belirlemişse, kural olarak bu şart geçerlidir ve taraflar bu mahkemeye başvurmak zorundadır. Bu nedenle sözleşme imzalarken yetki şartının açık ve net yazılmış olması, ileride büyük zaman ve masraf tasarrufu sağlar.

Yetki Şartı Yoksa veya Belirsizse Ne Olur?

Yetki şartı yoksa, AB üyesi Almanya için Brüksel I Tüzüğü (Recast), Türkiye için ise Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) devreye girer. Genel kural, davanın davalının yerleşim yerinde açılmasıdır; yani karşı taraf Almanya’da yerleşikse dava kural olarak Almanya’da, Türkiye’de yerleşikse Türkiye’de açılır.

İstisnalar: Hangi Durumda Farklı Mahkeme Yetkili Olabilir?

• Sözleşmenin ifa yeri (malın teslim edildiği veya hizmetin verildiği yer) farklı bir ülkedeyse, o ülke mahkemesi de yetkili sayılabilir
• Haksız fiil kaynaklı bir uyuşmazlıksa, zararın meydana geldiği yer mahkemesi de yetkili olabilir
• Tüketici sözleşmelerinde, tüketicinin bulunduğu ülke mahkemesi ek koruma sağlayabilir

Hangi Ülkenin Hukuku Uygulanır?

Yetkili mahkeme ile uygulanacak hukuk (esasa uygulanacak kurallar) her zaman aynı olmak zorunda değildir. Taraflar sözleşmede hangi hukukun uygulanacağını (Rechtswahlklausel) da belirleyebilir; bu belirtilmemişse, Roma I Tüzüğü (AB için) veya MÖHUK (Türkiye için) çerçevesinde sözleşmenin en yakın bağlantılı olduğu ülke hukuku esas alınır.

Karar Diğer Ülkede Nasıl Uygulanır?

Almanya’da alınan bir mahkeme kararının Türkiye’de icra edilebilmesi için Türk mahkemelerinde tanıma-tenfiz davası açılması gerekir; tersi durumda da benzer bir süreç işler. Bu nedenle davayı nerede açacağınızı belirlerken, kararın icra edileceği ülkeyi de göz önünde bulundurmak stratejik açıdan önemlidir.

Tahkim Şartı Daha mı Avantajlı?

Sınır ötesi ticari sözleşmelerde, mahkeme yerine tahkim (arbitration) şartı koymak da yaygın bir tercih. New York Sözleşmesi’ne hem Türkiye hem Almanya taraf olduğundan, tahkim kararları her iki ülkede de nispeten daha kolay tanınıp icra edilebilir.

Sözleşmelerinizi Baştan Doğru Kurgulayın

Yetki ve uygulanacak hukuk belirsizliği, uyuşmazlık çıktığında ciddi zaman ve maliyet kaybına yol açar. Parlar Partner olarak Türkiye-Almanya bağlantılı ticari sözleşmelerin hazırlanmasında ve mevcut uyuşmazlıklarda yetki tespitinden dava sürecine kadar destek sağlıyoruz. Sözleşmenizi bize gösterin, doğru stratejiyi birlikte belirleyelim.