Almanya’da boşanmış ya da ayrı yaşayan Türk ebeveynlerin sık karşılaştığı sorunlardan biri, mahkeme kararıyla veya anlaşmayla belirlenmiş Umgangsrecht‘in (çocukla kişisel ilişki hakkı) diğer ebeveyn tarafından fiilen engellenmesidir. Çocuğun teslim edilmemesi, görüşme günlerinin sürekli iptal edilmesi ya da iletişimin bilinçli biçimde koparılması, hem çocuğun hem de mağdur ebeveynin hakkını ciddi biçimde zedeler.

Umgangsrecht Kimin Hakkıdır?

Önemli bir noktayı netleştirmek gerekir: Umgangsrecht, sadece ebeveynin değil, aynı zamanda çocuğun da bir hakkıdır. Alman hukuku, çocuğun her iki ebeveynle de düzenli ve sağlıklı bir ilişki sürdürmesinin, çocuğun üstün yararına (Kindeswohl) hizmet ettiğini kabul eder. Bu nedenle görüşme hakkının engellenmesi, sadece ebeveynin değil, çocuğun hakkının da ihlalidir.

Görüşme Hakkı Engellenirse İzlenecek Adımlar

1. Adım: Yazılı İletişim ve Belgeleme

Görüşmenin engellendiği her olay, tarih, saat ve varsa gerekçesiyle birlikte yazılı olarak kayıt altına alınmalıdır. WhatsApp mesajları, e-postalar bu süreçte önemli delil niteliği taşır.

2. Adım: Jugendamt’a Başvuru

Gençlik Dairesi (Jugendamt), taraflar arasında arabuluculuk yaparak sorunun mahkemeye taşınmadan çözülmesine yardımcı olabilir. Jugendamt görevlileri, gerekirse aileyle görüşerek görüşmenin neden engellendiğini araştırır.

3. Adım: Aile Mahkemesine Başvuru

Arabuluculuk sonuç vermezse, Familiengericht’ten (Aile Mahkemesi) acil bir Umgangsrecht düzenlemesi veya mevcut kararın icrası talep edilebilir. Mahkeme, gerekirse hızlandırılmış bir tedbir kararı (einstweilige Anordnung) verebilir.

Mahkeme Kararına Rağmen Engelleme Devam Ederse: Ordnungsgeld

Görüşme hakkı, geçerli bir mahkeme kararıyla belirlenmiş olmasına rağmen diğer ebeveyn tarafından sistematik olarak engelleniyorsa, mağdur ebeveyn mahkemeden bir Ordnungsgeld (idari para cezası) veya istisnai durumlarda Ordnungshaft (idari gözaltı) uygulanmasını talep edebilir. Bu yaptırım, kararın uygulanmasını zorlamak amacıyla kullanılır.

Ordnungsgeld Talebi İçin Neler Gerekli?

• Mevcut bir mahkeme kararı veya onaylı ebeveyn anlaşması (gerichtlich gebilligter Vergleich)
• Kararın ihlal edildiğine dair somut kanıtlar
• Karardaki yaptırım uyarısının (Belehrung über die Folgen einer Zuwiderhandlung) önceden verilmiş olması

Görüşme Hakkının Meşru Olarak Sınırlandığı Durumlar

Bazı durumlarda görüşmenin geçici olarak sınırlandırılması ya da refakatli hale getirilmesi (begleiteter Umgang), çocuğun güvenliği açısından haklı görülebilir:

1. Ebeveynin şiddet, istismar veya ihmal geçmişi olduğuna dair somut şüpheler
2. Ebeveynin alkol veya madde bağımlılığı sorunu bulunması
3. Çocuğun görüşmeden ciddi şekilde olumsuz etkilendiğinin uzman raporuyla ortaya konması

Ancak bu gerekçeler somut delillerle desteklenmeli; salt “diğer ebeveynden hoşlanmıyorum” gibi öznel nedenler görüşme hakkını sınırlamak için yeterli görülmez.

Çocuğun Yurt Dışına (Türkiye’ye) Götürülmesi ve Görüşme Hakkı

Bir ebeveynin çocuğu Türkiye’ye taşıması, diğer ebeveynin görüşme hakkını fiilen imkânsız hale getirebilir. Bu durumlarda mahkeme, taşınmaya onay verirken genellikle çevrimiçi görüşme (video görüşmesi) düzenlemeleri ve düzenli tatil ziyaretleri gibi alternatif düzenlemeler öngörebilir.

Refakatli Görüşme (Begleiteter Umgang) Nedir?

Güven sorunu yaşanan durumlarda, görüşmelerin bir Jugendamt görevlisi veya tarafsız üçüncü kişi eşliğinde, belirlenen bir merkezde yapılması önerilebilir. Bu düzenleme, hem çocuğun güvenliğini sağlamayı hem de ilişkinin tamamen kopmasını önlemeyi amaçlar.

Umgangsrecht’in engellenmesi, hem çocuk hem ebeveyn açısından ciddi bir hak ihlalidir ve hızlı hukuki müdahale gerektirir. Parlar Partner Avukatlık Bürosu olarak, Türk ailelere bu süreçte Jugendamt nezdinde ve mahkeme önünde etkili temsil sağlıyoruz.