Almanya’da yaşayan pek çok Türk çift, resmi nikah kıymadan uzun süreler birlikte yaşamayı tercih ediyor. Alman hukukunda buna nichteheliche Lebensgemeinschaft (evlilik dışı yaşam ortaklığı) denir. Ancak bu birlikteliğin, resmi evlilikten çok farklı bir hukuki koruma sunduğu genellikle sonradan, bir kriz anında fark ediliyor. Bu yazıda nikahsız birlikte yaşayan çiftlerin miras, nafaka, mülkiyet ve çocuk konularındaki hukuki durumunu ele alıyoruz.

Evlilik Dışı Birlikteliğin Temel Özelliği: Karşılıklı Yükümlülük Yok

Resmi evlilikte eşler birbirlerine karşı yasal nafaka, mal paylaşımı ve miras hakkı gibi güvencelere sahipken, nikahsız birlikte yaşayan çiftler arasında böyle bir yasal bağ bulunmaz. Yani ilişki sona erdiğinde, taraflardan biri diğerinden otomatik olarak nafaka ya da mal paylaşımı talep edemez. Bu durum, özellikle uzun yıllar birlikte yaşamış ama resmi nikah kıymamış çiftler için ciddi bir sürpriz olabilir.

Ayrılıkta Kim Neye Sahip Olur?

• Her taraf, kendi adına kayıtlı olan mal ve hesaplara sahip olmaya devam eder
• Ortak alınan eşyalar için mülkiyet ispatı zorlaşabilir; fatura ve dekontların saklanması önemlidir
• Birlikte satın alınan bir ev tapuda kimin adına kayıtlıysa, kural olarak o kişiye ait sayılır

Miras Hakkı Bulunmuyor

Nikahsız birlikte yaşayan bir partner, diğer partner vefat ettiğinde kanuni mirasçı sayılmaz. Bu durumun tek istisnası, vefat eden kişinin partnerini vasiyetname (Testament) veya miras sözleşmesi (Erbvertrag) ile mirasçı olarak belirlemiş olmasıdır. Ayrıca resmi eşlere tanınan miras vergisi muafiyeti (500.000 Euro’ya kadar) nikahsız partnerler için geçerli değildir; partnere bırakılan miras çok daha düşük bir muafiyet sınırıyla (20.000 Euro civarında) vergilendirilir.

Koruma Sağlamak İçin Yapılabilecekler

1. Notere onaylı bir vasiyetname düzenleyerek partneri mirasçı olarak belirlemek
2. Hayat sigortası poliçesinde partneri lehtar olarak göstermek
3. Ortak alınan mülklerde tapuya her iki tarafın da isminin yazılmasını sağlamak
4. Katkı payı yüksek olan tarafın bu katkıyı belgeleyecek şekilde (banka transferi, fatura) kayıt tutması

Çocuk Söz Konusu Olduğunda Durum Değişir

Evlilik dışı birliktelikten doğan çocuklar konusunda Alman hukuku, evlilik içi doğan çocuklarla eşit haklar tanır. Baba, çocuğun doğumundan önce veya sonra soybağını tanıma (Vaterschaftsanerkennung) beyanında bulunarak babalığını resmileştirebilir. Ortak velayet için ise ayrıca bir “Sorgeerklärung” (velayet beyanı) yapılması gerekir; aksi halde velayet, kanunen sadece anneye ait olur.

Ayrılıkta Nafaka Talep Edilebilir mi?

Kural olarak nikahsız birlikte yaşayan taraflar birbirinden nafaka talep edemez. Ancak ortak bir çocuk varsa, çocuğun bakımını üstlenen tarafın diğer taraftan belirli bir süre için “Betreuungsunterhalt” (bakım nafakası) talep etme hakkı doğabilir; bu hak evli çiftlerdeki nafaka haklarına kıyasla daha sınırlıdır.

Ortaklık Sözleşmesi (Partnerschaftsvertrag) Bir Çözüm Olabilir

Evlenmeyi tercih etmeyen ancak uzun süreli birliktelik yaşayan çiftler, aralarında noter onaylı bir ortaklık sözleşmesi düzenleyerek mülkiyet, katkı payı ve ayrılık durumunda yapılacaklar konusunda önceden anlaşabilir. Bu sözleşme, evlilik sözleşmesi kadar kapsamlı hukuki koruma sağlamasa da, ayrılık anında yaşanacak belirsizlikleri önemli ölçüde azaltır.

Nikahsız birlikteliğin sunduğu özgürlük, hukuki korumanın azlığıyla birlikte gelir. Parlar Partner Avukatlık Bürosu olarak Türk çiftlere, birliktelik sözleşmesi hazırlığından vasiyetname düzenlemeye kadar bu alanda ihtiyaç duydukları hukuki desteği sunuyoruz.