Almanya’da yaşayan Türk ailelerde, yaşlanan ve bakıma muhtaç hale gelen ebeveynlerin huzurevi (Pflegeheim) masraflarının kim tarafından karşılanacağı sıkça sorulan bir konudur. Alman hukukunda buna Elternunterhalt (ebeveyn nafakası) denir ve çocukların, belirli koşullar altında ebeveynlerinin bakım masraflarına katkıda bulunma yükümlülüğü bulunur.

Elternunterhalt Ne Zaman Gündeme Gelir?

Bir ebeveyn huzurevine yerleştiğinde, emekli maaşı ve varsa bakım sigortası (Pflegeversicherung) ödemeleri genellikle masrafların tamamını karşılamaz. Bu durumda ebeveynin kendi birikimi tükendiğinde, sosyal yardım kurumu (Sozialamt) masrafları geçici olarak üstlenir ve ardından çocuklardan katkı payı talep etmek için başvuruda bulunur. Sozialamt, bu talebi doğrudan çocuğa değil, önce gelir-gider araştırması yaparak yöneltir.

2020 Reformu ile Önemli Değişiklik

2020 yılında yürürlüğe giren Angehörigen-Entlastungsgesetz (Yakınları Rahatlatma Kanunu) ile Elternunterhalt konusunda çok önemli bir eşik getirildi: Yıllık brüt geliri 100.000 Euro’nun altında olan çocuklar, ebeveynlerinin bakım masraflarına katkıda bulunmakla yükümlü tutulmuyor. Bu değişiklik, Almanya’daki Türk ailelerin büyük çoğunluğu için Elternunterhalt yükümlülüğünü fiilen ortadan kaldırmış durumda.

100.000 Euro Eşiğinin Üzerindeki Gelirlerde Ne Olur?

Yıllık brüt geliri 100.000 Euro’yu aşan çocuklar için Sozialamt, detaylı bir gelir-gider hesaplaması yapar. Bu hesaplamada dikkate alınan unsurlar şunlardır:

• Çocuğun kendi geçim ihtiyaçları için ayrılan “Selbstbehalt” (kendine ayrılan pay)
• Kendi eşine ve çocuklarına karşı olan bakım yükümlülükleri
• Konut kredisi, kira gibi zorunlu giderler
• Emeklilik için yapılan makul tasarruflar

Kimler Bu Yükümlülükten Muaf Tutulabilir?

Gelir eşiğinin üzerinde olsa dahi, bazı durumlarda çocuklar Elternunterhalt yükümlülüğünden tamamen veya kısmen muaf tutulabilir:

1. Ebeveynin geçmişte çocuğa karşı ağır kusurlu davranışlarda bulunmuş olması (örneğin bakım yükümlülüğünü hiç yerine getirmemiş olması)
2. Ebeveyn ile çocuk arasında uzun yıllardır hiçbir ilişki bulunmaması
3. Katkının çocuğun kendi ailesinin geçimini ciddi biçimde tehlikeye atacak olması

Türkiye’de Yaşayan Ebeveynler İçin Durum Ne Olur?

Almanya’da çalışıp Türkiye’de yaşayan ebeveyni bulunan Türk vatandaşları için de benzer prensipler geçerli olabilir; ancak bu durumda hangi ülke hukukunun uygulanacağı ve talebin hangi mercie yöneltileceği ayrı bir değerlendirme gerektirir. Türkiye’de ebeveyne bakım için harcama yapan çocukların, bu harcamaları belgeleyerek ilerideki olası taleplere karşı kayıt altında tutması önerilir.

Sozialamt’tan Gelen Yazıya Nasıl Cevap Verilmeli?

Sozialamt’tan gelir bilgisi talep eden bir yazı aldığınızda:

• Yazıya verilecek cevap için süre sınırına dikkat edin, gerekirse süre uzatımı talep edin
• Gelir bilgilerini doğrudan ve eksiksiz paylaşmadan önce bir avukata danışın
• 100.000 Euro eşiğinin altında kaldığınızı düşünüyorsanız bunu açıkça belirtin ve destekleyici belge sunun
• Hesaplamaya itiraz hakkınızın bulunduğunu unutmayın

Kardeşler Arasında Yükümlülük Nasıl Paylaşılır?

Birden fazla çocuk varsa, Elternunterhalt yükümlülüğü gelir düzeylerine göre orantılı olarak paylaştırılır. Yani sadece 100.000 Euro eşiğinin üzerinde geliri olan kardeş(ler) katkı yapmakla yükümlü olur; eşiğin altında kalan kardeşlerin herhangi bir katkı yapma zorunluluğu bulunmaz.

Elternunterhalt konusu, hem duygusal hem mali açıdan hassas bir denge gerektirir. Parlar Partner Avukatlık Bürosu olarak, Sozialamt’tan gelen taleplerin değerlendirilmesi ve gerektiğinde itiraz sürecinin yürütülmesi konusunda Türk ailelere destek sağlıyoruz.